ผื่นภูมิแพ้ผิวหนัง อาการ สาเหตุ และวิธีการดูแล

ผื่นภูมิแพ้ผิวหนัง (Atopic Dermatitis) เป็นปัญหาผิวหนังเรื้อรัง
ที่พบบ่อยในทารก และเด็ก เป็นได้ทั้งบริเวณลำตัวและใบหน้า
จะมี 2 ระยะ คือ ระยะที่ผื่นกำเริบ และระยะที่ผื่นสงบ เป้าหมายของการรักษาคือต้องดูแลให้ผิวอยู่ในระยะสงบ เพื่อป้องกันการกำเริบ

สาเหตุและอาการ

ผื่นภูมิแพ้ผิวหนัง (Atopic Dermatitis) คืออะไร

ผื่นภูมิแพ้ผิวหนัง (Atopic Dermatitis) เป็นปัญหาผิวเรื้อรังที่พบ
ได้ทั้งบริเวณใบหน้าและลำตัว ผิวจะแสดงอาการแห้ง อักเสบ/แดง คันและระคายเคือง โดยเกิดมากในเด็กถึงร้อยละ 10-20 ส่วนในผู้ใหญ่เกิดได้น้อยลง คือร้อยละ 2-5 ของประชากรผู้ใหญ่

โดยเฉพาะในเด็กเล็กจะเกิดได้มาก โดยพบว่า 90% ของเด็กที่มีอายุ
ต่ำกว่า 5 ปี มีปัญหาผื่นภิมแพ้ผิวหนัง ในขณะที่ 80% พบได้ในเด็กที่อายุต่ำกว่า 2 ปี
ในเด็กเล็กผื่นจะพบมากที่บริเวณใบหน้า ซึ่งมักมีผื่นที่หนังศรีษะ หน้าผาก รอบดวงตา หลังหู แก้ม และขยายไปที่ลำตัวเมื่อเด็กโตขึ้น
ภาพแดงปัญหาผื่นภูมิแพ้ผิวหนัง
1. ชั้นปกป้องผิวอ่อนแอ ทำให้เชื้อโรคแพร่ผ่านเข้าสู่ผิวได้ง่ายขึ้น 2. กระตุ้นให้เกิดการกัอกเสบขึ้นที่ผิว

คุณอาจมีอาการผื่นแพ้ (atopic dermatitis) หากคุณ.....

  1. ผิวเป็นขุย และแห้งมาก
  2. ผิวเกิดการอักเสบ และมีอาการคันมาก
    สาเหตุเกิดจากการที่ผิวสูญเสียความชุ่มชื้น และชั้นปกป้องผิวอ่อนแอ

ในช่วงที่ผื่นกำเริบ จะมีอาการคันมาก ผิวอักเสบ และเกา
การเกาจะยิ่งทำให้สภาพผิวแย่ลง ในบางรายอาจเกาจนเลือดไหลได้
ในช่วงที่ผื่นสงบแล้ว ผิวจะยังคงแห้ง มีแนวโน้มระคายเคืองง่าย และมีการอักเสบเกิดอยู่ใต้ผิว
ผื่นภูมิแพ้ผิวหนังนอกจากจะส่งผลเสีต่อผิวหนังแล้ว ยังทำให้คุณภาพชีวิตแย่ลงด้วย เช่น นอนไม่หลับเนื่องจากมีอาการคันมาก เครียด และขาดความมั่นใจในตัวเอง โดยเฉพาะการมีอาการที่ใบหน้า อาจส่งผลกระทบต่อจิตใจที่รุนแรงได้

Woman
ผื่นภูมิแพ้ผิวหนังทำให้คุณภาพชีวิตแย่ลงด้วย เช่น นอนไม่หลับเนื่องจากมีอาการคันมาก เครียด และขาดความมั่นใจในตัวเอง
ในช่วงที่ผื่นกำเริบ ผิวจะมีอาการอักเสบเป็นขุย และคันมาก

แนะนำให้ปรึกษาแพทย์ผิวหนังหากต้องการข้อมูลเพิ่มเติม

สาเหตุและปัจจัยกระตุ้น

สาเหตุและปัจจัยกระตุ้น

การหลีกเลี่ยงปัจจัยกระตุ้น และการเลือกใช้ผลิตภัณฑ์บำรุงผิวที่
เหมาะสม จะช่วยให้ผิวมีสุขภาพดี ป้องกันผื่นกำเริบได้ และในช่วงที่ผื่นกำเริบ ควรเลือกใช้ผลิตภัณฑ์ที่ช่วยลดผื่น การอักเสบของผิว และอาการคัน ได้เร็วที่สุด

สาเหตุเกิดได้จากหลายปัจจัย ดังนี้

  • พันธุกรรม พ่อแม่เป็นผื่นภูมิแพ้ผิวหนัง โอกาสที่ลูกจะเป็น
ด้วยมีมากถึง 60-80%
  • อากาศและมลภาวะ มลภาวะและการเปลี่ยนแปลงของอากาศ โดยเฉพาะอย่างยิ่ง อากาศเย็น จะทำให้ผื่นกำเริยได้
  • เพศ ในผู้หญิงมีโอกาสเกิดได้มากกว่าผู้ชาย
  • แม่ที่ตั้งครรภ์เมื่ออายุมาก มีโอกาสที่ลูกจะมีปัญหาผื่นภูมิแพ้ผิวหนังได้สูง

Woman using inhalator.
ถ้าพ่อแม่เป็นผื่นภูมิแพ้ผิวหนัง โอกาสที่ลูกจะเป็น ด้วยมีมากถึง 60-80%
Smoggy looking city.
การอาศัยอยู่ในบริเวณที่มีมลภาวะสูง มีโอกาสเป็นผื่นภูมิแพ้ผิวหนังได้มาก
วงจรผื่นภูมิแพ้ผิวหนัง (วงจรผิวแห้ง แดง คัน ระคายเคือง)

4 สาเหตุหลักของการเกิดผื่นภูมิแพ้ผิวหนัง

1. ผิวขาดสารให้ความชุ่มชื้นตามธรรมชาติ (NMFs)
2. ชั้นปกป้องผิวอ่อนแอเนื่องมาจากการขาดไขมันที่จำเป็นในผิว เช่น Ceramide และ free fatty acid
3. ทำให้เชื้อแบคทีเรียแพร่เข้าสู่ผิวได้ง่ายขึ้น 
4. ปัจจัยภายนอกอื่นๆ เช่น มลภาวะ สารระคายเคือง
ส่งผลให้ผิวเกิดการอักเสบ และมีอาการคันตามมา เมื่อคัน และเกาจะยิ่งทำให้ชั้นปกป้องผิวอ่อนแอมากขึ้น เชื้อแบคทีเรียแพร่เข้าสู่ผิวได้มากขึ้น ยิ่งเกิดการอักเสบที่รุนแรง และคันมากขึ้น วงจรนี้เรียกว่า วงจรผื่นภูมิแพ้ผิวหนัง หรือวงจรผิวแห้ง แดง คัน ระคายเคือง

ปัจจัยกระตุ้นอื่นๆ

ปัจจัยกระตุ้นอื่นๆ

ปัจจัยอื่นๆ ที่ทำให้ผื่นกำเริบ ได้แก่

  • อาหารและเครื่องดื่มบางชนิด เช่น นมวัว ถั่ว แอลกอฮอล์
  • สารก่อภูมิแพ้ เช่น ไรฝุ่น ละอองเกสรดอกไม้
  • สารเคมี
  • ผงซักฟอก
  • ความเครียด
  • การพักผ่อนไม่เพียงพอ
  • เหงื่อ
  • บุหรี

Woman looking down, stress pose – her hand is touching her forehead
ความเครียด และการพักผ่อนที่ไม่เพียงพอ ส่งผลให้ผื่นกำเริบได้
วิธีการดูแล

วิธีการดูแลผื่นภูมิแพ้ผิวหนัง

การเลือกใช้ผลิตภัณฑ์ที่เหมาะสมจะช่วยทำให้ผิวมีสุขภาพดีขึ้น

ผลิตภัณฑ์ให้ความชุ่มชื้น

การเลือกใช้ผลิตภัณฑ์ที่ให้ความชุ่มชื้นแก่ผิวทั้งในช่วงที่ผื่นเห่อ
และผื่นสงบ เป็นการดูแลขั้นพื้นฐานท่สำคัญมาก เพื่อช่วยให้ชั้นปกป้องผิวที่อ่อนแอแข็งแรงขึ้น ลดการกลับเป็นซ้ำของผื่น

Woman relaxing in a foamy bath
แนะนำให้ใช้สารทำความสะอาดผิวที่มีส่วนผสมของสารให้ความชุ่มชื้น
ควรทาผลิตภัณฑ์ให้ความชุ่มชื้นเป็นประจำทุกวัน

ผลิตภัณฑ์ที่ช่วยลดอาการอักเสบ และคัน ในช่วงที่ผื่นเห่อควรมี
สารสำคัญ ดังต่อไปนี้

  • ดีแคนไดออล ช่วยปกป้องผิวจากการสะสมของเชื้อแบคทีเรีย
  • โอเมก้า ออยล์ ช่วยเสริมชั้นปกป้องผิวที่อ่อนแอให้แข็งแรงขึ้น 
  • ลิโคชาลโคน เอ ช่วยลดการระคายเคือง/แดง ของผิว
  • เมนท็อกซี่โพแพนไดออล ช่วยลดอาการคัน
    ในช่วงที่ผื่นสงบแล้วควรเลือกใช้สารให้ความชุ่มชื้นที่ช่วยเพิ่มความแข็งแรงของชั้นผิว เพื่อป้องกันการกลับเป็นซ้ำ ด้วยสารสำคัญ
  • โอเมก้า ออยล์ ช่วยเสริมชั้นปกป้องผิวที่อ่อนแอให้แข็งแรงขึ้น ลดการกลับเป็นซ้ำของผื่น
  • ลิโคชาลโคน เอ ช่วยควบคุมการระคายเคือง/แดง ที่เกิดใต้ผิว ไม่ให้กำเริบขึ้น

การรักษาด้วยยา

การใช้ยาทากลุ่มสเตียรอยด์ช่วงลดอาการอักเสบและคันได้เร็ว

ถึงแม้ว่ายาทาสเตียรอยด์จะช่วยบรรเทาอาการคันและผิวอักเสบได้เร็ว
แต่แนะนำให้ใช้ในช่วงสั้นๆ และในปริมาณที่จำกัด เพื่อลดการเกิดผลเสียในระยะยาว

Woman applying cream on her chin.
แนะนำให้ใช้ยาทาสเตียรอยด์ในช่วงสั้นๆ เท่านั้น

การดูแลผิวที่เป็นผื่นภูมิแพ้ผิวหนัง

  • หลีกเลี่ยงอากาศร้อน เนื่องจากเหงื่อทำให้ผื่นกำเริบและคันได้
  • หลีกเลี่ยงการใช้ Make-up หรือควรเลือกที่ผ่านการทดสอบในผิวแพ้ง่ายแล้ว
  • หลีกเลี่ยงอาหารและเครื่องดื่มที่อาจทำให้ผื่นกำเริบ
  • ออกกำลังกาย เพื่อช่วยผ่อนคลายความเครียด
  • หลีกเลี่ยงการเกา เมื่อมีอาการคันที่ผิว
  • หลีกเลี่ยงสารที่อาจทำให้ผิวเกิดการระคายเคือง เช่น ฟองน้ำ

Woman is writing something in her note pad.
การดูแลผิวที่เป็นผื่นภูมิแพ้ผิวหนัง
Woman relaxing with eye pads on both eyes.
ความเครียด ทำให้ผื่นกำเริบได้

หากอาการรุนแรงขึ้น แนะนำให้ปรึกษาแพทย์ผิวหนังเพิ่มเติม