ขนคุดเกิดจากอะไร รักษาอย่างไรให้ผิวเรียบเนียน

ขนคุด หรือ Keratosis Pilaris (KP) คือภาวะที่ เคราตินสะสมและอุดตันบริเวณรูขุมขน ทำให้เกิดตุ่มเล็ก ๆ ผิวสัมผัสสากคล้ายกระดาษทราย มักพบที่ต้นแขน ต้นขา ก้น และแก้ม ภาวะนี้ ไม่อันตรายและไม่ติดต่อ แต่สามารถทำให้ผิวดูไม่เรียบเนียนและลดความมั่นใจได้ โดยทั่วไป ขนคุดมักสัมพันธ์กับ ผิวแห้ง, ช่วงอากาศแห้งหรือหน้าหนาว, และอาจพบร่วมกับคนที่มีแนวโน้มผิวบอบบางหรือผื่นภูมิแพ้ผิวหนังได้ การดูแลจึงควรเน้น ลดการระคายเคือง, เติมความชุ่มชื้น, และผลัดเซลล์ผิวอย่างอ่อนโยน มากกว่าการขัดถูแรง ๆ

ปัญหาขนคุด ถึงจะเป็นปัญหาไม่ใหญ่มากแต่เกิดขึ้นกับใครก็เป็นเรื่องกวนใจ สามารถเกิดขึ้นทั้งขนคุดบนใบหน้า ขนคุดตามลำตัว และขนคุดที่ขา เพราะนอกจากจะทำให้ผิวนั้นดูไม่เรียบเนียน ยังทำให้ขาดความมั่นใจอีกด้วย แล้วอยากรู้มั้ยแบบไหนถึงเรียกว่าขนคุด ขนคุดเกิดจากอะไร แล้วจะป้องกันและรักษาปัญหาขนคุดนี้อย่างไร

ขนคุด (Keratosis Pilaris) คือ ภาวะที่รูขุมขนถูกอุดตันด้วยเคราติน ซึ่งเป็นโปรตีนตามธรรมชาติของผิว บริเวณที่มีการอุดตันจะมีตุ่มบวมนูนที่รูขุมขนขึ้นมา และจุดที่เป็นก็มักจะเป็นจุดที่มีผิวแห้ง หยาบกร้าน เมื่อสัมผัสหรือลูบคลำจะรู้สึกผิวสสสาก ไม่เรียบเนียน โดยขันคุดมักเกิดขึ้นบริเวณแขนส่วนบน ต้นขา ก้น หรือใบหน้าบรแวณแก้ม แต่จะไม่ส่งผลให้รู้สึกคัน เจ็บ หรือระคายเคือง

• ขนคุดบริเวณ แขน ข้อศอก ใต้วงแขน หรือรักแร้
• ขนคุดที่ขา บริเวณ น่อง ต้นขา และหัวเข่า
• ขนคุดผิวหน้า
• ขนคุดบริเวณหลัง หรือลำตัว
• ขนคุดบริเวณแก้มก้น

ขนคุดสามารถเกิดขึ้นได้กับคนทุกเพศทุกวัย สำหรับใครที่มีปัญหาขนคุดจะเกิดอาการดังต่อไปนี้

• มีตุ่มเล็กๆ นูนขึ้นตามผิวหนังบริเวณจุดที่มีเส้นขน
• มักเกิดขึ้นที่แขนส่วนบน ต้นขา แก้มหรือก้น และจะไม่ทำให้เกิดอาการคันและเจ็บ
• บริเวณผิวหนังที่เกิดตุ่ม บริเวณนั้นจะมีลักษณะแห้งและหยาบกร้าน
• เมื่อฤดูกาลเปลี่ยนแปลง หรือช่วงหน้าหนาว จะส่งผลทำให้ผิวบริเวณที่เป็นขนคุดแห้งกว่าเดิม
• หากสัมผัสผิวบริเวณนั้น ผิวหนังจะรู้สึกคล้ายกระดาษทราย

สาเหตุของการเกิดขนขุดนั้นมาจากความผิดปกติของการสะสม Keratin ในร่างกาย โดยเคราตินเป็นโปรตีนของรูขุมขนที่ช่วยปกป้องการติดเชื้อของผิวหนังและป้องกันสารอันตรายต่างๆ เมื่อเคราตินเกิดการสะสมมากขึ้นทำให้ชั้นผิวหนาขึ้น ส่งผลขนที่งอกใหม่ไม่สามารถทะลุผิวหนังขึ้นมาได้ เส้นขนจึงงอกยาวและม้วนงอกอยู่ใต้ชั้นผิว ดันให้ผิวบริเวณนั้นเกิดเป็นตุ่มขึ้นมา หากเกิดมากขึ้นทำให้ผิวบริเวณนั้นไม่เรียบเนียน มักพบได้บ่อยในคนที่มี ผิวแห้ง, มีแนวโน้ม ผื่นภูมิแพ้ผิวหนัง, หรือมี ประวัติคนในครอบครัวเป็นลักษณะคล้ายกัน

ปัจจัยที่ทำให้ขนคุดเด่นชัดขึ้น ได้แก่

• ผิวแห้งหรือขาดความชุ่มชื้น
• อากาศแห้งหรืออากาศเย็น
• การอาบน้ำร้อนบ่อย
• การขัด ถู หรือสครับผิวแรงเกินไป
• การเสียดสีจากเสื้อผ้ารัดรูป
• การระคายเคืองจากการโกน ถอน หรือแว็กซ์ขนในบางคน

อย่างไรก็ตามการโกนหรือแว็กซ์ไม่ใช่สาเหตุหลักของขนคุด แต่สามารถทำให้ผิวระคายเคือง หรือทำให้ลักษณะตุ่มดูชัดขึ้นได้ โดยเฉพาะถ้าผิวแห้งและไวต่อการเสียดสีอยู่แล้ว

วิธีที่ 1 การถอนขนคุด

สามารถใช้ได้ในกรณีที่เส้นขนโผล่ขึ้นมาบริเวณผิวหนังเล็กน้อย โดยการใช้แหนบค่อย ๆ หนีบดึงขนคุดออกมาก็สามารถช่วยให้ขนคุดหายได้ แต่หากทำแรงเกินไปอาจทำให้ผิวหนังเกิดการอักเสบและระคายเคืองได้

วิธีที่ 2 เติมความชุ่มชื้นให้ผิวอย่างสม่ำเสมอ

การทาโลชั่นหรือครีมบำรุงเป็นประจำ โดยเฉพาะหลังอาบน้ำตอนผิวยังหมาด จะช่วยลดความแห้งและทำให้ผิวดูเรียบขึ้น ส่วนผสมที่มักใช้กับขนคุด ได้แก่ urea, lactic acid, salicylic acid และ AHA บางชนิด ซึ่งช่วยทั้งเรื่องความชุ่มชื้นและการลดการอุดตันอย่างอ่อนโยน

วิธีที่ 3 ขัดผิว สครับผิว ผลัดเซลล์ผิวอย่างสม่ำเสมอ

คือ การผลัดเซลล์ผิวไม่ให้อุดตันในรูขุมขน จะช่วยให้ผิวบริเวณที่เป็นขนคุดบางลง ทำให้กำจัดขนคุดออกไปได้ง่าย โดยควรใช้ผลิตภัณฑ์จากธรรมชาติ เช่น ใยบวบขัดผิว ขมิ้น มะขามเปียก เป็นต้น ซึ่งนอกจากช่วยให้ขนคุดจะหลุดออกไปแล้วยังทำให้ผิวขาวและเรียบเนียนอีกด้วย

วิธีที่ 4 ใช้ผลิตภัณฑ์ที่มีสารช่วยลดการอุดตัน

ในคนที่มีขนคุดค่อนข้างชัด อาจเลือกผลิตภัณฑ์ที่มี urea, lactic acid, glycolic acid, salicylic acid หรือในบางกรณีแพทย์อาจพิจารณา topical retinoids เพื่อช่วยเรื่องการผลัดเซลล์ผิวและลดการอุดตันของรูขุมขน ควรเริ่มใช้ทีละน้อยเพราะสารกลุ่มนี้อาจทำให้แสบ แห้ง หรือระคายเคืองได้

วิธีที่ 5 การเลเซอร์รักษาขนคุด

เป็นการใช้เทคนิคของเลเซอร์กำจัดขนสามารถแก้ปัญหาขนคุดได้เป็นอย่างดี ทำให้ขนคุดที่กำลังขึ้นมาฝ่อตัวลงและตุ่มนูนนั้นสามารถยุบลงไปได้ ทำให้ผิวเรียบเนียนขึ้นอีกด้วย แต่เป็นการรักษาขนคุดได้ผลดีและรวดเร็วที่สุด

วิธีที่ 6 การทายาลดขนคุด

โดยยาที่ใช้จะมีส่วนผสมของสารเช่น AHA, BHA, กรดซาลิไซลิก ซึ่งส่วนใหญ่มักจะผสมในตัวยารักษาสิวหรือยาละลายหัวสิว สามารถช่วยผลัดเซลล์ผิวและบรรเทาอาการขนคุดลงได้ ทำให้ผิวหนังบริเวณที่เกิดการสะสมของเคราตินหลุดหรือละลายออกไปได้ง่าย

วิธีที่ 7 การทำ IPL (Intense Pulsed Light)

เป็นเลเซอร์ชนิดหนึ่งที่สามารถรักษาขนคุดได้เช่นกัน นอกจาก IPL จะช่วยแก้ปัญหาเรื่องสิวอักเสบและรูขุมขนบนใบหน้าได้แล้วยังช่วยรักษาขนคุดในเรื่องรอยดำรอยแดงได้

วิธีที่ 1 ไม่แกะหรือเกาบริเวณที่เป็นขนคุดเด็ดขาด

เพราะทำให้ผิวเกิดแผล เกิดรอยดำ รอยแดง ตามมา ทำให้ต้องมีการรักษาเพิ่มเติมมากขึ้น

วิธีที่ 2 หลีกเลี่ยงการโกน ถอน หรือแว็กซ์ขนบ่อยเกินไป

การกำจัดขนด้วยการโกน การถอน หรือแว็กซ์ เป็นวิธีการจำกัดขนที่รบกวนผิวหนังโดยตรง และอาจเป็นสาเหตุสำคัญของการเกิดขนคุดได้ เพราะเมื่อเราโกนขน ใบมีดจะตัดเส้นขนที่อยู่เหนือผิวหนัง ซึ่งปลายขนที่ถูกตัดใหม่นี้อาจมีความคมและแทงเข้าไปในผิวหนังขณะที่งอกขึ้นมาใหม่ ทำให้เกิดการอักเสบและกลายเป็นขนคุดได้

วิธีที่ 3 สวมเสื้อผ้าที่ระบายอากาศได้ดี

ควรหลีกเลี่ยงเสื้อผ้าที่รัดรูปมากเกินไป เพราะเสื้อผ้าที่หนามักจะระบายอากาศได้ไม่ดี ทำให้เหงื่อและความอับชื้นสะสมอยู่บนผิวหนัง และยังทำให้รูขุมขนอุดตันได้ง่ายขึ้น เมื่อรูขุมขนอุดตัน เซลล์ผิวที่ตายแล้วและสิ่งสกปรกต่างๆ ก็จะกักขังเส้นขนที่กำลังงอก ทำให้ขนไม่สามารถแทงทะลุผิวหนังออกมาได้ตามปกติ จนทำให้เกิดขนคุดขึ้นได้

วิธีที่ 4 หลีกเลี่ยงการอาบน้ำที่มีอุณหภูมิสูงจนเกินไป

เมื่อต้องอาบน้ำ แช่น้ำ หรือว่ายน้ำไม่ควรใช้เวลานานจนเกินไป เวลาที่เหมาะสมในการอาบ หรือแช่น้ำควรอยู่ที่ 10 นาที เพราะการอาบน้ำร้อนหรืออยู่ในน้ำนานจะทำให้ไขมันที่ผิว ถูกกำจัดไป และจะทำให้ผิวแห้งขาดความชุ่มชื้น หรือเลือกใช้ครีมอาบน้ำที่เหมาะกับสภาพผิว

ผู้เชี่ยวชาญแนะนำว่าควรเลือกครีมอาบน้ำที่มีส่วนช่วยฟื้นบำรุงเกราะป้องกันผิวให้แข็งแรง เช่น Eucerin pH5 WASHLOTION FOR SENSITIVE SKIN ครีมอาบน้ำที่ถนอมผิวและทำความสะอาดผิวอย่างอ่อนโยนสำหรับผู้ที่มีผิวมัน มีส่วนผสมที่ปราศจากความเป็นด่างของสบู่ จึงช่วยคงสมดุลในการปกป้องชั้นผิว pH5 Enzyme Protection เสริมเกราะปกป้องผิวจากธรรมชาติ ผสานซิเตรตบัฟเฟอร์ เข้าฟื้นบำรุงและเสริมการทำงานของเอนไซม์ในผิว ให้ผิวกลับรู้สึกแข็งแรงขึ้น เสริมเกราะปกป้องผิว เพิ่มความชุ่มชื้นป้องกันผิวแห้งเสีย

สำหรับผู้ที่มีปัญหาผิวแห้ง ควรเลือกครีมอาบน้ำสูตรผสมน้ำมันเพิ่มความชุ่มชื่นให้ผิว แนะนำ Eucerin pH5 SHOWER OIL SENSITIVE SKIN ที่เหมาะกับผิวแห้งมาก อุดมไปด้วยน้ำมันบำรุงผิวจากธรรมชาติ ช่วยฟื้นบำรุงผิวให้ชุ่มชื้น พร้อมเสริมเกราะปกป้องให้ผิวแข็งแรง ทำความสะอาดผิวกายได้อย่างล้ำลึก สามารถใช้งานได้ทุกวันโดยไม่ทำให้ผิวเสียสมดุล มีไขมันจากธรรมชาติ ช่วยเติมไขมันที่จำเป็นให้กับผิว ดูแลให้ผิวกายเนียนนุ่ม ไม่เหนียวเหนอะหนะ ผิวไม่แห้งตึงภายหลังการอาบน้ำ สามารถใช้งานแม้ผิวที่ไวต่อการระคายเคืองง่าย

สำหรับผู้ที่มีปัญหาผิวแห้งมาก ควรเลือกครีมอาบน้ำอย่าง Eucerin Urea Repair Gentle Shower Gel ผลิตภัณฑ์ทำความสะอาดผิวกาย ที่พร้อมผลัดเซลล์ผิวอย่างอ่อนโยน โดยไม่ทำร้ายปราการผิว และยังผสาน Urea ที่มาช่วยเติมความชุ่มชื้นให้กับผิว เผยผิวใสดูสุขภาพดี ไม่แห้งกร้านปราศจากสารที่อาจก่อให้เกิดการระคายเคืองผิว

วิธีที่ 5 ควรใช้ครีมบำรุงที่ให้ความชุ่มชื้นแก่ผิวเป็นประจำ

โดยหลังจากอาบน้ำในขณะที่ผิวกำลังหมาดๆ สามารถใช้ครีมหรือโลชั่นที่ให้ความชุ่มชื้นแก่ผิว ควรเลือกโลชั่นบำรุงให้เหมาะกับสภาพผิวด้วย

สำหรับผิวแห้งมากเป็นขุย ควรเลือกโลชั่นบำรุงผิวที่ช่วยเติมน้ำให้ผิว อย่าง Eucerin UREA REPAIR PLUS 5% UREA LOTION 48H LONG-LASTING HYDRATION โลชั่นที่ช่วยฟื้นบำรุงผิวกายแห้งกร้านให้มีสุขภาพดีขึ้น มี Urea, Ceramides และ Gluco-Glycerol ช่วยเติมน้ำสู่ผิว ให้ผิวชุ่มชื้นยาวนาน 48 ชม พร้อมปรับสภาพผิวให้มีความสมดุลยิ่งขึ้นและช่วยเสริมเกราะป้องกันผิวให้แข็งแรง ลดการระคายเคืองผิว และป้องกันการสูญเสียความชุ่มชื้นจากผิวได้อย่างมีประสิทธิภาพ ลดโอกาสการเกิดขนคุดบนร่างกายได้สามารถใช้ได้เป็นประจำทุกวัน และนอกจากนี้ 98% ของผู้ใช้ยังยืนยันผิวแห้งมากกลับมาเรียบเนียนนุ่มหลังใช้ใน 2 สัปดาห์

สำหรับผิวแห้งธรรมดา แนะนำ Eucerin pH5 HYDRO SERUM โลชั่นบำรุงผิวกาย ที่มีความอ่อนโยน เหมาะสำหรับผิวบอบบางแพ้ง่าย ด้วยเทคโนโลยี Hydrodispersion ที่ละลายแตกตัวเป็นน้ำทันทีที่สัมผัส ด้วยเนื้อสัมผัสแบบเซรั่ม บางเบา สบายผิวและสามารถนำสารบำรุงเข้มข้นซึมลงสู่ผิวอย่างล้ำลึก มี Glycerin และ Dexpenthenol ช่วยปรับสมดุลสภาพแวดล้อมบนผิว เพื่อเสริมกระบวนการของผิวให้เป็นไปอย่างสมบูรณ์ พร้อมกักเก็บความชุ่มชื้น ช่วยให้ผิวแข็งแรง

ขนคุดเป็นภาวะผิวที่พบได้บ่อย ไม่อันตราย และมักเกี่ยวข้องกับการสะสมของเคราตินในรูขุมขนร่วมกับผิวแห้งหรือปัจจัยทางผิวหนังบางอย่าง การดูแลที่ได้ผลมักเน้น เติมความชุ่มชื้น, ผลัดเซลล์ผิวอย่างอ่อนโยน, ลดการเสียดสีและการระคายเคือง หากอาการเด่นชัดหรือไม่แน่ใจว่าใช่ขนคุด ควรพบแพทย์เพื่อประเมินและเลือกแนวทางรักษาที่เหมาะกับสภาพผิวของแต่ละคน