ผมบางขึ้น ผมร่วงเยอะมาก สาเหตุคืออะไรและรักษาอย่างไร

ปัญหาผมบางเป็นปัญหาเส้นผมอีกอย่างนึงที่ต้องแก้ไข เพราะผมร่วงเยอะมากจนเกินไปจนทำให้ผมบางลง เป็นหนึ่งในอาการผิดปกติของหนังศีรษะ ผมบางคือภาวะที่ความหนาแน่นของเส้นผมหรือขนาดของเส้นผมลดลง จนเห็นแนวแสกและหนังศีรษะชัดขึ้น ส่วนผมร่วงหมายถึงการที่เส้นผมหลุดออกจากรูขุมขนมากกว่าภาวะเดิม ทั้งสองอาการอาจเกิดพร้อมกัน แต่ไม่ได้มีสาเหตุหรือวิธีรักษาเหมือนกันทุกคน ปัญหาเหล่านี้ที่เราควรหาสาเหตุและเริ่มการดูแลรักษาโดยด่วน ก่อนที่จะสูญเสียความมั่นใจ

แม้จะเป็นคำที่มักใช้แทนกัน แต่ผมบาง ผมร่วง และผมขาดมีลักษณะและสาเหตุแตกต่างกัน

 

อาการ	ลักษณะที่สังเกตได้	สาเหตุที่อาจเกี่ยวข้อง
ผมบาง	แนวแสกกว้าง เห็นหนังศีรษะ เส้นผมเล็กและสั้นลง	พันธุกรรม ฮอร์โมน อายุ หรือรูขุมขนหดเล็กลง
ผมร่วงจากราก	พบเส้นผมยาวเต็มเส้นหลุดขณะสระ หวี หรือบนหมอน	วงจรเส้นผมเปลี่ยน หลังป่วย ความเครียด ยา หรือโรคบางชนิด
ผมขาด	พบเส้นผมสั้นยาวไม่เท่ากัน ปลายแตกและเปราะ	ความร้อน การฟอก ย้อม ดัด ยืด หรือการหวีรุนแรง
ผมร่วงเป็นหย่อม	มีบริเวณผมร่วงเป็นวงหรือเป็นพื้นที่ชัดเจน	Alopecia areata เชื้อราหนังศีรษะ แรงดึง หรือโรคที่ทำให้เกิดแผลเป็น

การแยกอาการเหล่านี้มีความสำคัญ เพราะวิธีดูแลแกนผมที่เปราะขาดไม่สามารถทดแทนการรักษาผมร่วงจากพันธุกรรม โรคภูมิคุ้มกัน หรือการติดเชื้อได้

เส้นผมแต่ละเส้นมีวงจรการเจริญเติบโตของตนเอง โดยเริ่มจากระยะเติบโตหรือ Anagen ก่อนเข้าสู่ระยะเปลี่ยนผ่าน ระยะพักหรือ Telogen และระยะที่เส้นผมหลุดออก ด้วยเหตุนี้คนทั่วไปจึงมีเส้นผมหลุดร่วงทุกวันโดยไม่ถือว่าเป็นความผิดปกติ เมื่อร่างกายเผชิญเหตุการณ์ที่กระทบต่อสุขภาพ เช่น ไข้สูง การติดเชื้อ การผ่าตัด การคลอดบุตร การลดน้ำหนักอย่างรวดเร็ว หรือความเครียดรุนแรง เส้นผมจำนวนมากอาจเข้าสู่ระยะพักพร้อมกันและร่วงกระจายภายหลัง ภาวะนี้เรียกว่า telogen effluvium ซึ่งมักเป็นภาวะชั่วคราว แต่ควรได้รับการประเมินหากผมร่วงต่อเนื่องหรือไม่พบสาเหตุชัดเจน

อาการผมร่วงเยอะ จริงๆแล้วมีหลายสาเหตุที่ปกติเรามองข้ามไป จริงๆเส้นผมคนเราจะเกิดการผลัดเปลี่ยนทุกวันอยู่แล้ว เพียงแต่ถ้าร่วงเยอะมากเกินไป ย่อมมีสาเหตุที่ทำให้เราผมร่วงเยอะมากแน่นอน เราลองมาดูพฤติกรรมที่อาจเป็นสาเหตุทำให้เราผมร่วงเยอะกัน

1. ความเครียด

ไม่ว่าจะเป็นความเครียดทางร่างกายหรือจิตใจ ก็ก่อให้เกิดการเปลี่ยนแปลงของสุขภาพผมได้เช่นกัน แต่ไม่ต้องกังวลไป เพราะอาการผมร่วงเพราะความเครียด สามารถรักษาได้ด้วยการดูแลหนังศีรษะ และการคลายความเครียดไปพร้อมๆกัน

2. ขาดสารอาหารบางชนิด

เส้นผมและรากผมก็เป็นหนึ่งในอวัยวะของร่างกายเช่นกัน ที่ต้องการสารอาหารให้เพียงพอในการเจริญเติมโตหรือฟื้นฟูเซลล์ขึ้นมาใหม่ บางครั้งการลดน้ำหนัก ลดอาหาร หรือเลือกทานอะไรเพียงไม่กี่อย่าง ก็ทำให้เราได้รับสารอาหารที่จำเป็นต้องการฟื้นฟูเส้นผมและรากผมได้ไม่เพียงพอ จนเป็นสาเหตุของอาการผมร่วงหรือผมเส้นเล็กลงและขาดง่าย

3. การพักผ่อนไม่เพียงพอและฮอร์โมน

การพักผ่อนไม่เพียงพอก็เป็นสาเหตุของผมหลุดร่วงเช่นกัน เพราะนอกจากจะไม่มีเวลาให้เซลล์ต่างๆฟื้นฟูตนเองอย่างเต็มประสิทธิภาพแล้ว การพักผ่อนน้อยยังทำให้ฮอร์โมนบางชนิดถูกผลิตออกมามาก เช่น ฮอร์โมน DHT ที่คอยขัดขวางการฟื้นฟูและเจริญเติบโตของรากผม และเป็นสาเหตุที่ทำให้เส้นผมและรากเราอ่อนแอและเล็กลงเรื่อยๆ

4. สารเคมีจัดแต่งทรงผมหรือย้อมสีผม

สารเคมีจำพวกนี้เป็นอีกสาเหตุที่เราพบเจอกันได้บ่อย ที่ก่อให้เกิดผลข้างเคียงกับเส้นผมของเรา เพราะบางครั้งการที่เราใช้สารเคมีที่มีความเข้มข้นบ่อยๆ ก็ทำร้ายเส้นผมและหนังศีรษะเราได้ หากใครต้องการย้อมสีผม แนะนำให้ลดความเข้มข้นของสารเคมีลงหน่อย และถ้าไม่จำเป็นต้องไปออกงานไหนจริงๆ แนะนำว่าให้พักเส้นผมจากการจัดแต่งทรงบ้าง

5. ยาหรืออาหารเสริม

ยาบางชนิดก็มีโอกาสทำให้ผมร่วงได้เช่นกัน อาจจะเพราะตัวสารเคมีในยาหรือเราแพ้ยาชนิดนั้นๆก็ได้ เพื่อความแน่ใจสามารถสอบถามอาการข้างเคียงจากแพทย์ได้ และอาหารเสริมบางชนิดก็เช่นกัน ถ้าได้รับปริมาณมากติดต่อกันเป็นระยะเวลานาน ก็อาจมีผลเสียต่อเส้นผมได้เช่นกัน เพราะฉะนั้นควรทานในปริมาณที่เพียงพอต่อร่างกายก็พอแล้ว

6. การสระผมหรือรุนแรงกับเส้นผมมากไป

สำหรับคนผมยาวการสระผมอาจจะเป็นเรื่องที่ลำบากหน่อยในการทำความสะอาดให้ทั่วถึง แต่ที่สำคัญคือความชื้นหลังจากที่เราเช็ดผมและผมยังไม่แห้งดี เราก็ไปนอนหรือไปทำกิจกรรมอื่น ทำให้ความชื้นอาจเป็นสาเหตุของเชื้อราบนหนังศีรษะและรังแคได้จนทำให้ผมร่วง รวมไปถึงการจัดทรงผม ไม่ว่าจะเป็นการ หวีผมแรงๆ รัดแน่นหรือดึงเส้นผมรุนแรงไป ก็ทำให้ผมขาดหลุดร่วงได้ง่ายเช่นกัน

7. โรคหนังศีรษะ การติดเชื้อ และโรคภูมิคุ้มกัน

ผมร่วงเป็นวงเรียบและไม่มีสะเก็ดอาจสัมพันธ์กับ alopecia areata ซึ่งเป็นภาวะที่ระบบภูมิคุ้มกันรบกวนรูขุมขน ส่วนเชื้อราที่หนังศีรษะอาจมีสะเก็ด คัน ผมหักเป็นตอ บวม หรือมีการอักเสบร่วมด้วย หากหนังศีรษะมีอาการเจ็บ แสบร้อน เป็นหนอง มีสะเก็ดหนา รูขุมขนหายไป หรือผิวดูเรียบมันคล้ายแผลเป็น ควรพบแพทย์ผิวหนังโดยเร็ว

 

ผมร่วงเกี่ยวกับพันธุกรรมไหม

แน่นอนว่าอาการผมร่วงตั้งแต่อายุยังน้อย ส่วนมากมักมีสาเหตุมาจากพันธุกรรมมากกว่าปัจจัยอื่น โดยเฉพาะผู้ที่ประวัติครอบครัว มีคนศีรษะล้านหรือผมร่วงเยอะอยู่แล้ว แล้วเกิดการถ่ายทอดทางพันธุกรรมมา ซึ่งพันธุกรรมตัวนี้ไปกระตุ้นการผลิตฮอร์โมน DHT (Dihydrotestosterone) มากเกินไป และทำให้เส้นผมและรากผมเราเล็กลงเรื่อยๆจนหายไป และเส้นผมตรงจุดนั้นจะไม่เกิดใหม่ขึ้นอีก ส่วนมากอาการผมร่วงเยอะมากจากพันธุกรรมในช่วงอายุน้อย ส่วนใหญ่จะเกิดในเพศชายมากกว่าเพศหญิง

โดยทั่วไปคนเราสามารถมีผมร่วงประมาณ 50–100 เส้นต่อวันจากวงจรเส้นผมตามธรรมชาติ แต่จำนวนที่สังเกตได้อาจแตกต่างกันตามความถี่ในการสระผม ความยาวผม และวิธีเก็บเส้นผม จึงไม่ควรใช้จำนวนเส้นเพียงอย่างเดียวตัดสินว่าเป็นโรค

• ผมร่วง ผมร่วงเยอะมากเกินไป ปกติคนเราจะผมร่วงอยู่ที่วันละ 100-150 เส้น แต่หากมากเกินนั้นสามารถไปพบแพทย์ก่อนได้ เพื่อบรรเทาอาการแต่เนิ่นๆ และสังเกตุพฤติกรรมตัวเองว่ากำลังทำร้ายเส้นผมอยู่หรือไม่
• ผมบาง เห็นหนังศีรษะชัดขึ้น หากเริ่มเกิดอาการผมบาง ไม่ว่าจะช่วงหน้าผาก ไรผมบางลง หรือบางทั่วกันทั้งศีรษะ ควรรีบไปพบแพทย์ เพื่อตรวจสอบอาการเบื้องต้นก่อน เพราะผมอาการผมบางส่วนมากเพียงแค่รับประทานยาก็สามารถช่วยให้เส้นผมกลับมาเส้นใหญ่ รากผมแข็งแรงขึ้นได้ ซึ่งบริเวณหลักๆในการสังเหตุจะเป็นบริเวณด้านหน้าศีรษะ บริเวณกลางศีรษะ ซึ่งจะบางลงเป็นบริเวณรูปไข่หรือวงกลม
• ผมร่วงเป็นหย่อม อาการผมร่วงเป็นหย่อม นอกจากจะเกี่ยวกับเรื่องโรคผิวหนังต่างๆ อาจจะเกี่ยวกับเรื่องความเครียดหรือพฤติกรรมที่เราทำซ้ำๆโดยไม่รู้ตัว เช่น การจับหรือดึงเส้นผมบริเวณนั้น แต่ส่วนมากจะพบว่าเป็นเชื้อราบนหนังศีรษะมากกว่า แนะนำให้รีบไปพบแพทย์เพื่อทำการรักษาก่อนที่จะลามไปบริเวณอื่น
• อาการอื่นๆ ร่วมด้วย เช่น คิ้ว ขนตา หรือขนตามร่างกายร่วงร่วมด้วย มีอาการหนังศีรษะคัน เจ็บ แดง มีสะเก็ด หนอง หรือแผลเป็น ร่วมถึง มีอาการเหนื่อยง่าย น้ำหนักเปลี่ยน หรือประจำเดือนผิดปกติร่วมด้วย

 

ควรพบแพทย์หรือแพทย์ผิวหนังเมื่อผมร่วงเกิดขึ้นอย่างรวดเร็ว ร่วงเป็นหย่อม ผมบางต่อเนื่อง หนังศีรษะอักเสบ หรือมีอาการทางร่างกายอื่นร่วมด้วย

ควรเข้ารับการประเมินโดยเร็วเมื่อมีอาการดังต่อไปนี้

• หนังศีรษะเจ็บ แสบร้อน บวม หรือเป็นหนอง
• มีผมร่วงเป็นวงหรือเป็นหย่อมหลายตำแหน่ง
• ผิวหนังบริเวณผมร่วงดูเรียบมันหรือคล้ายแผลเป็น
• มีผมร่วงในเด็ก
• คิ้ว ขนตา หรือขนตามร่างกายร่วงร่วมด้วย
• อาการผมร่วงเริ่มหลังใช้ยา
• ผมร่วงกระทบต่อความมั่นใจและคุณภาพชีวิต

แพทย์วินิจฉัยสาเหตุผมบางอย่างไร

แพทย์จะสอบถามช่วงที่เริ่มมีอาการ รูปแบบการร่วง ประวัติครอบครัว การตั้งครรภ์หรือคลอดบุตร การลดน้ำหนัก อาหาร โรคประจำตัว ยาที่ใช้ และพฤติกรรมจัดแต่งทรงผม จากนั้นจึงตรวจเส้นผม หนังศีรษะ และรูปแบบความหนาแน่นของผม บางกรณีอาจตรวจด้วย dermoscopy หรือ trichoscopy เพื่อดูลักษณะเส้นผมและรูขุมขน รวมถึงตรวจเลือดตามข้อบ่งชี้ เช่น ความสมบูรณ์ของเม็ดเลือด ระดับธาตุเหล็ก หรือการทำงานของต่อมไทรอยด์ ไม่จำเป็นต้องตรวจทุกคนเหมือนกัน

การรักษาผมร่วงเยอะหรือผมบาง สามารถทำการรักษาได้ทันทีเมื่อเราพบอาการผิดปกติ ซึ่งการรักษาจะมีหลากหลายรูปแบบแตกต่างกันไป แนะนำให้พบแพทย์เพื่อรักษาให้ถูกต้องตามอาการจะดีที่สุด

 

1. การรักษาด้วยยา

สำหรับคนที่ผมร่วงเยอะมากเนื่องจากพันธุกรรม แพทย์จะจ่ายยาที่สามารถยับยั้งการทำงานของฮอร์โมน DHT ได้ และทำให้รากผมและเส้นผมค่อยๆ กลับมาเป็นเหมือนเดิมในบริเวณทียังมีรากผมอยู่ แต่ถ้าหากปล่อยไว้นานและไม่ไปพบแพทย์โดยเร็ว ยาก็ไม่ช่วยให้รากผมกลับมาได้

 

2. ปลูกผม ศัลยกรรมย้ายรากผม

ปัจจุบันนี้มีเทคโนโลยีการปลูกผมหลายรูปแบบ ที่สามาถย้ายรากผมจากบริเวณด้านหลังมาปลูกในบริเวณที่รากผมหลุดร่วงไปหมดแล้วได้ แต่ก็ต้องแลกกับค่าใช้จ่ายที่สูงและระยะการพักฟื้นบริเวณที่ย้ายรากผม ประมาณ 2 - 4 สัปดาห์

 

3. ปรับพฤติกรรมที่ทำร้ายผมของเรา

ควรลดละเลิกพฤติกรรมเสี่ยงที่ทำร้ายเส้นผมและรากผมของเรา เพื่อแก้ผมร่วงให้เส้นผมของเรากลับมาสุขภาพดี เส้นใหญ่ขึ้น รากผมแข็งแรงขึ้น และอยู่กับเราได้นานขึ้น ด้วยปรับพฤติกรรมง่ายๆ เช่น สระผมแล้วก่อนจะทำอะไรควรให้เส้นผมและหนังศีรษะแห้งสนิท รับประทานอาหารที่เป็นประโยชน์มีสารอาหารครบถ้วน นอนหลับพักผ่อนอย่างเพียงพอ และใช้ผลิตภัณฑ์ดูแลบำรุงรักษาเส้นผมโดยเฉพาะ

 

4. แก้ไขสาเหตุที่กระตุ้นให้ผมร่วง

หากผมร่วงสัมพันธ์กับการเจ็บป่วย การลดน้ำหนักเร็ว ภาวะขาดสารอาหาร ยา หรือความเครียด การรักษาจะเน้นแก้ไขตัวกระตุ้นและติดตามการฟื้นตัวของวงจรเส้นผม ผู้ที่สงสัยว่าผมร่วงจากยาไม่ควรหยุดยาเอง แต่ควรแจ้งแพทย์ผู้สั่งยาเพื่อประเมินความสัมพันธ์และพิจารณาทางเลือกที่เหมาะสม

 

5. PRP และอุปกรณ์แสงความเข้มต่ำ

PRP และ low-level light หรือ laser therapy อาจใช้เป็นการรักษาเสริมในผู้ป่วยบางกลุ่ม แต่ผลลัพธ์แตกต่างกันและไม่สามารถทดแทนการวินิจฉัยหรือการรักษามาตรฐานได้

 

6. Minoxidil

Minoxidil แบบทาเป็นยาที่ใช้กับผมบางแบบมีรูปแบบในผู้ชายและผู้หญิงบางราย โดยอาจช่วยชะลอการร่วงและส่งเสริมการเจริญของเส้นผม ผลลัพธ์ไม่ได้เกิดกับทุกคนและมักต้องใช้ต่อเนื่องเพื่อคงประโยชน์ ช่วงเริ่มใช้อาจเกิดการระคายเคืองหรือผมร่วงเพิ่มชั่วคราว ผู้ที่ตั้งครรภ์ ให้นมบุตร มีโรคหัวใจ หรือมีหนังศีรษะอักเสบควรปรึกษาแพทย์หรือเภสัชกรก่อนใช้

• สระผมตามความมันและกิจกรรม โดยใช้ปลายนิ้วนวดเบา ๆ แทนการเกา
• ใช้ครีมนวดบริเวณช่วงกลางถึงปลายผมเพื่อลดการเสียดสี
• ซับผมเบา ๆ และใช้หวีซี่ห่าง
• หลีกเลี่ยงการหวีหรือดึงเส้นผมขณะเปียกชุ่ม
• ลดการฟอก ย้อม ดัด ยืด และการใช้ความร้อนสูง
• หลีกเลี่ยงการมัดผมแน่นหรือต่อผมที่ดึงรั้งแนวไรผม
• รับประทานอาหารให้เพียงพอ โดยเฉพาะโปรตีนและอาหารที่มีธาตุเหล็ก
• หลีกเลี่ยงการลดน้ำหนักอย่างรวดเร็ว
• ไม่ซื้อยา ฮอร์โมน หรืออาหารเสริมรักษาผมร่วงมาใช้เอง
• ถ่ายภาพแนวแสก ไรผม และกลางศีรษะในแสงและมุมเดิมทุก 1–2 เดือนเพื่อติดตามแนวโน้ม

ผลิตภัณฑ์ดูแลผมบางมีบทบาทอย่างไร

แชมพูและผลิตภัณฑ์บำรุงควรมีบทบาทในการทำความสะอาดหนังศีรษะอย่างอ่อนโยน ลดการระคายเคือง และช่วยลดความเปราะขาดของเส้นผม แต่ไม่ควรใช้แทนการรักษาผมบางจากพันธุกรรม ผมร่วงเป็นหย่อม เชื้อราหนังศีรษะ หรือโรคที่ทำให้เกิดแผลเป็น

แนะนำให้ใช้ Eucerin DermoCapillaire Re-Vitalizing Shampoo Thinning Hair แชมพูสระผมที่ได้รับการวิจัยและพัฒนาขึ้นเพื่อลดปัญหาผมบางขาดร่วงตั้งแต่ต้นเหตุ ผสานการทำงานของ ลิโคชาลโคน เอ ช่วยฟื้นบำรุงหนังศีรษะที่ระคายจากสิ่งตกค้าง มลภาวะต่างๆ ผสานกับ Cartine & Creatine ที่ช่วงบำรุงเส้นผมให้หนาขึ้น สุขภาพดีตั้งแต่โคนผม และชะลอผมขาดร่วงได้อย่างมีประสิทธิภาพ