Woman with sensitive facial skin looking in the camera.

ผิวบอบบาง ผิวแพ้ง่าย ปัจจัยที่ทำให้เกิดผิวแพ้ง่าย

ผิวบอบบาง และแพ้ง่ายเกิดขึ้นได้ทุกบริเวณในร่างกายของเรา แต่เมื่อปัญหานี้เกิดขึ้นบนใบหน้ามักจะทำให้คนอื่นสามารถสังเกตเห็นได้อย่างง่ายดาย ผิวบอบาง ที่แพ้ง่ายเกิดจากการที่เกราะป้องกันผิวมีความผิดปกติ ทำให้ผิวสูญเสียน้ำและสิ่งที่ก่อให้เกิดการระคายเคืองสามารถเข้ามาทำร้ายผิวได้ อาการของผิวบอบบาง แพ้ง่าย นั้นจะหนักขึ้นหากโดนปัจจัยจากภายนอกอย่าง แสงแดด หรือสารบางชนิดในเครื่องสำอางและผลิตภัณฑ์ทำความสะอาดผิว การเข้าใจถึงสาเหตุของผิวหน้าที่แพ้ง่ายรวมถึงปัจจัยที่อาจทำให้ปัญหารุนแรงขึ้นจะสามารถช่วยให้เราควบคุมและลดอาการและความถี่ของการเกิดปัญหาขึ้นได้

อาการ

ผิวบอบบาง แพ้ง่าย รู้ได้อย่างไร?

ผิวของเราเป็นอวัยวะที่มีความมหัศจรรย์ ผิวที่มีสุขภาพดีมีขั้นตอนการทำงานของส่วนต่างๆ ที่สลับซับซ้อนในการสร้างสมดุลย์ในผิวและปกป้องผิวจากปัจจัยภายนอก เซลล์ผิวและไขมันที่อยู่ในชั้นผิวไม่ต่างกับอิฐและปูนที่เรียงตัวกันอย่างมีระเบียบเพื่อสร้างความมั่นคงและแข็งแรงให้กับโครงสร้างของผิว

แต่สำหรับผิวบอบบาง แพ้ง่ายนั้น การทำงานของเอนไซม์ที่ผิดปกติทำให้ผิวบอบบาง อ่อนแอ เกราะป้องกันผิวไม่สามารถทำงานได้อย่างเต็มที่ ทำให้เกิดการสูญเสียน้ำและเปิดโอกาสให้ปัจจัยภายนอกเข้ามาทำร้ายผิว โดยเฉพาะอย่างยิ่งเมื่อเกิดขึ้นที่ผิวหน้าแล้วอาการมักจะรุนแรงและเห็นได้ชัดเนื่องจากต้องเจอกับปัจจัยภายนอกอยู่เสมอ ไม่ว่าจะเป็นแสงแดด มลภาวะ และสารเคมี นอกจากนั้นแล้วชั้นหนังกำพร้าบนผิวหน้าเรามีความหนาเพียงแค่ 0.02 มิลลิเมตร เปรียบเทียบกับหนังกำพร้าบริเวณอื่นๆ ของร่างกายที่มีความหนากว่าถึง 5 เท่า หรือประมาณ 0.1 มิลลิเมตร

อาการที่บ่งบอกว่าผิวคุณแพ้ง่าย เช่น

  • ผิวลอกเป็นขุย ผิวแดง ผื่น อาการบวม ผิวแตก ผิวแห้งกร้าน หยาบ
  • ในบางกรณีอาจมีอาการคัน แสบ ตึง ร่วมด้วย
 
โครงสร้างชั้นผิว
ชั้นบนสุดของผิวหนังกำพร้าทำหน้าที่เป็นเกราะป้องกันร่างกายจากปัจจัยภายนอก
ริ้วรอย
ในผิวที่มีสุขภาพดี เกราะป้องกันทำหน้าที่กักเก็บความชื้น ป้องกันผิวแห้งและผิวแพ้ง่าย

ผิวหน้าที่ขาดน้ำ มักจะแสดงตัวในรูปแบบของริ้วรอยเล็กๆ ที่เกิดขึ้นเมื่อความชุ่มชื้นภายในผิวไม่เพียงพอ ซึ่งเกิดจากการที่ท่อลำเลียงน้ำระหว่างเซลล์หรืออควาพอรินลดจำนวนลง สารกลูโคกลีเซอรอล สามารถช่วยกระตุ้นการสร้างอควาพอรินในผิวได้

ผิวหน้าที่แห้อาจมีอาการตั้งแต่ผิวหยาบ ไปจนถึงผิวแตก แดง เกิดจากการที่ไขมันบนผิวชั้นบนที่เป็นเกราะป้องกันธรรมชาติ รวมไปถึงสารที่สร้างความชุ่มชื้นในผิวอย่างเช่นยูเรีย และ แล็คเทท น้อยลง เมื่อผิวเสียความสมดุล ก็จะทำให้ความชุ่มชื้นสูญเสียไป


ผิวหน้าที่แพ้ง่ายและมีปฏิกิริยาไว มักพบในผู้หญิงมากกว่าผู้ชาย และอาจมีส่วนเกี่ยวข้องกับการใช้เครื่องสำอาง การดูแลผิว อายุ และการสูญเสียน้ำด้วย โดยอาการมักจะเกิดขึ้นหลังจากการทาผลิตภัณฑ์โดยทันที หรืออาจใช้เวลาหลายชั่วโมงหรือในบางกรณีหลายวัน อาการอาจรวมไปถึงแสบผิว และอาจมีอาการผิวแดง ผิวตกสะเก็ด ผิวแตก ร่วมด้วย การใช้ผลิตภัณฑ์ที่มีส่วนผสมเพียงไม่กี่ชนิดแต่มีประสิทธิภาพมีความสำคัญต่อการรักษาอาการเหล่านี้มาก

ผิวที่เริ่มมีอายุมีแนวโน้มที่จะมีความอ่อนไหวและผิวบอบบางมากกว่าปกติ เพราะชั้นหนังกำพร้าที่บางลงและเกราะไขมันป้องกันผิวไม่สามารถทำงานได้อย่างเต็มที่ สารอย่างเช่นกรดไฮยาลูรอน โคเอนไซม์ คิวเทน มีปริมาณลดลง ทำให้ผิวขาดความชุ่มชื้นหรือเซลล์ผิวไม่สามารถสร้างเซลล์ผิวใหม่ได้ตามปกติ ทำให้เกิดปัญหาริ้วรอย เหี่ยวย่น ผิวแห้ง ผิวแดง หรือผิวมีอาการคัน

ผิวหน้าอาจได้รับผลกระทบจากอาการแพ้แดดด้วย โดยที่อาการคล้ายคลึงกับอาการผิวแพ้ง่ายทั่วไป รวมถึงอาการผิวแดง คัน แต่นอกจากนั้นจะมีตุ่ม ผื่น หรือพุพองร่วมด้วย ผื่นจากแสงแดดมักมีสาเหตุมาจากรังสียูวีแต่สารบางชนิดในเครื่องสำอางก็อาจทำให้เกิดอาการเดียวกันได้

ยิ่งเครื่องสำอางที่ใช้มีส่วนผสมมากเท่าไหร่ โอกาสที่จะทำให้เกิดการระคายเคืองต่อผิวยิ่งมากขึ้นเท่านั้น
ผิวที่มีอายุมักมีเกราะป้องกันผิวที่ทำงานได้ในระดับที่น้อยกว่าปกติและมักจะทำให้ผิวแพ้ง่าย

ถ้าไม่แน่ใจว่าอาการของผิวหนังที่คุณเป็นคืออะไร การทดสอบผิวหนังอาจช่วยได้หรือควรปรึกษาแพทย์ผิวหนังหรือแพทย์เพื่อการวิเคราะห์ที่ถูกต้อง

สาเหตุและปัจจัยเร่ง

อะไรทำให้ผิวกายแพ้ง่าย

ระบบปกป้องผิวตามธรรมชาติ


ผิวของเราเป็นอวัยวะที่มีความมหัศจรรย์ ผิวที่มีสุขภาพดีมีขั้นตอนการทำงานของส่วนต่างๆ ที่สลับซับซ้อนในการสร้างสมดุลย์ในผิวและปกป้องผิวจากปัจจัยภายนอก ชั้นบนของผิวมีฟิล์มบางๆ ที่ประกอบด้วยน้ำ กรดไขมัน และไขมัน ที่มีค่า pH สมดุลอยู่ที่ประมาณ 5 ซึ่งมีความเป็นกรดเล็กน้อย สามารถปกป้องผิวจากการบุกรุกของแบคทีเรียและอัลคาไลน์ได้ 

การทำงานของระบบเหล่านี้ขึ้นอยู่กับเอนไซม์ ในผิวแพ้ง่ายนั้น การทำงานของเอนไซม์ที่ผิดปกติทำให้ผิวบอบบาง อ่อนแอ เกราะป้องกันผิวไม่สามารถทำงานได้อย่างเต็มที่ ทำให้เกิดการสูญเสียน้ำและเปิดโอกาสให้ปัจจัยภายนอกเข้ามาทำร้ายผิว
 

ปัจจัยภายในที่ทำให้ผิวบอบบาง แพ้ง่าย

ผิวบอบบาง แพ้ง่ายสามารถเกิดขึ้นได้ในทุกช่วงอายุ แต่มักพบบ่อยในเด็กทารกและเมื่อเริ่มมีอายุ ผิวเด็กทารกมีความหนาประมาณเศษ 1 ส่วน 5 ของผิวผู้ใหญ่และเกราะป้องกันผิวยังไม่สามารถทำงานได้เต็มที่ จึงทำให้เซนซิทิฟต่อสารเคมี และรังสียูวี ส่วนผิวผู้ใหญ่นั้นเมื่ออายุมากขึ้น การทำงานของเกราะป้องกันผิวก็เริ่มเสื่อมสภาพลง ไขมันในชั้นผิวเริ่มลดลง การเปลี่ยนแปลงทางฮอร์โมนไม่ว่าจะจากการตั้งครรภ์หรือวัยหมดประจำเดือนล้วนมีผลกระทบกับความสามารถของผิวในการป้องกันสิ่งที่ทำให้เกิดการระคายเคือง นอกจากนั้นแล้วความเครียดและการนอนหลับไม่เพียงพอ ยังเป็นอีกสองปัจจัยที่สำคัญที่ทำให้อาการผิวแพ้ง่ายปะทุขึ้นมาได้ โดยบางครั้งเมื่อควบคู่กับการรับประทานอาหารที่ขาดคุณค่าทางโภชนาการและการดื่มน้ำไม่เพียงพอ ก็จะทำให้ผิวที่แห้ง ขาดน้ำ และระคายเคืองอยู่แล้วเกิดอาการแพ้ขึ้น

 

ปัจจัยภายนอกที่ทำให้ผิวบอบบาง แพ้ง่าย

ผิวหน้าของเราต้องเจอกับปัจจัยภายนอกต่างๆ มากมาย แต่ละฤดู สภาพอากาศที่แตกต่างกันนำมาซึ่งปัจจัยที่อาจกระตุ้นทำให้ผิวเกิดอาการแพ้ขึ้นได้

อากาศหนาวมาก ทำให้ผิวหนังลดการปล่อยสารที่รักษาสมดุลย์ไขมันบนใบหน้า ในขณะที่อากาศร้อนทำให้เหงื่อที่ออกมาและระเหย ทำให้ผิวแห้งและระคายเคืองได้ง่าย การอยู่ในห้องแอร์ตลอดทั้งวัน หรืออยู่ในที่ๆ มีความชื้นต่ำก็สามารถทำให้เกิดอาการแพ้ได้เช่นกัน

รังสียูวีและมลภาวะอื่นๆ ก็ทำให้ผิวอยู่ในอาการเครียดและก่อให้เกิดอนุมูลอิสระ ทำให้เกราะป้องกันของผิวหนังอ่อนแอ การโดนแสงแดดนานๆ โดยไม่ได้ทาครีมกันแดดป้องกันทำให้ผิวแห้ง ผิวขาดน้ำ และระคายเคืองได้ง่าย

สารทำความสะอาดบางชนิดทำให้ไขมันธรรมชาติในผิวหายไป ส่วนน้ำหอม สี และแอลกอฮอล์ในผลิตภัณฑ์บางประเภทก็ทำให้ผิวระคายเคืองได้เช่นกัน
 
อากาศเย็นอาจทำร้ายฟิล์มบางๆ ที่ทำหน้าที่ปกป้องผิว และอาจทำให้ผิวเกิดอาการแพ้ได้ง่ายขึ้น
มลภาวะก่อให้เกิดอนุมูลอิสระทำร้ายเกราะปกป้องผิว
ปัจจัยอื่นๆ

ปัจจัยที่มีส่วนทำให้ผิวบอบบาง แพ้ง่ายมากขึ้น

เมื่อผิวของเราแพ้ง่ายแล้ว พฤติกรรมหรือเหตุการณ์บางประเภทอาจทำให้อาการแพ้แย่ขึ้นหรือมีอาการเป็นเวลานานขึ้น

ปัจจัยหลักที่มีส่วนทำให้ผิวแพ้ง่ายคือการดูแลผิวในแต่ละวันทั้งในเวลาเช้าและก่อนนอน สารทำความสะอาดทั่วไปมักจะชำระล้างเกราะป้องกันผิวตามธรรมชาติออกไปด้วย นอกจากนั้นแล้วมอยส์เจอไรเซอร์บางชนิดก็อาจมีสารที่ทำให้ผิวระคายเคือง ทำให้ผิวแดงหรือแสบ

เคมิคอล พีล และการใช้สครับขัดผิวหน้า จะทำให้ฟิล์มไขมันบางๆ ที่ปกป้องผิวหลุดออก นอกจากนั้นยังทำร้ายชั้นบนของหนังแท้ด้วย ถึงแม้การทำทรีทเม้นท์ทั้งสองประเภทนี้อาจมีประโยชน์ในการผลัดเซลล์ผิวที่ตายแล้วและช่วยลดเลือนริ้วรอยบางๆ ได้บ้าง แต่ก็มีข้อเสียคือทำให้เกิดการระคายเคืองต่อผิว โดยเฉพาะผิวบอบบางที่แพ้ง่ายอยู่แล้วด้วย

นอกจากนั้น การวิจัยยังพบว่าการสูบบุหรี่มีผลเสียหลายประเภทต่อผิวของเรา ไม่ว่าจะเป็นปัญหาสิว แผลที่หายช้ากว่าปกติ หรือแม้กระทั่งมะเร็งผิวหนัง สารเคมีในบุหรี่ก่อให้เกิดอนุมูลอิสระและทำลายโครงสร้างของผิวในชั้นเซลล์และลดภูมิคุ้มกันของร่ายกายด้วย
ลอกผิว
การลอกและขัดผิวควรใช้ความระมัดระวัง เนื่องจากอาจทำให้ผิวระคายเคืองโดยเฉพาะหากผิวแพ้ง่ายอยู่แล้ว
การแก้ไข

บรรเทาอาการผิวหน้าแพ้ง่ายอย่างไร

การเปลี่ยนไลฟ์สไตล์สามารถช่วยได้

เลือกรับประทานอาหารที่มีสารต่อต้านอนุมูลอิสระ อย่างเช่น วิตามินเอ ซี และ อี น้ำมันในพืชและปลา สามารถช่วยให้ผิวมีสุขภาพดีได้

แม้ในวันที่เมฆครึ้ม ผิวหน้าของเราก็ยังคงต้องเจอกับรังสียูวี ดังนั้นการหมั่นทาครีมกันแดดจึงเป็นสิ่งสำคัญ และควรหลีกเลี่ยงการออกแดดระหว่างเวลา 11.00 - 15.00 น. ควรเลือกครีมกันแดดที่ปราศจากสารระคายเคืองผิวเช่นน้ำหอมบางประเภท

สารต้านอนุมูลอิสระและน้ำมันธรรมชาติช่วยฟื้นฟูให้ผิวกลับมามีสุขภาพดีได้

ก่อนเลือกซื้อเครื่องสำอาง โดยเฉพาะสำหรับผิวที่แพ้ง่าย ควรทดลองผลิตภัณฑ์นั้นๆ ก่อนด้วยการทาลงบนบริเวณแขนและสังเกตอาการเป็นเวลา 24 ชั่วโมง

ผลิตภัณฑ์สำหรับผิวบอบบาง แพ้ง่าย

การศึกษาและวิจัยค้นพบว่าสารบางชนิดที่สกัดจากธรรมชาติสามารถช่วยลดอาการแพ้และระคายเคืองของผิวได้

สารแพนทีนอล สะกัดจากวิตามินบี 5 ช่วยลดการสูญเสียน้ำในผิวและเร่งให้กระบวนการรักษาผิวและผลัดเซลล์ผิวเร็วขึ้น 
สารกลีเซอริน เช่นกันช่วยจับความชุ่มชื้นและอุ้มน้ำไว้ในผิว
pH5 ซิเทรท บัฟเฟอร์ คืนค่า pH ของผิวตามธรรมชาติ สามารถกักเก็บน้ำมันหล่อเลี้ยงให้คงอยู่ใต้ชั้นผิวยาวนาน  จึงฟื้นบำรุงผิวแห้งเสียสะสมได้อย่างล้ำลึกจากภายใน